Konstitisyon ayisyen 1987 la: yon pwojè demokrasi patisipatif deranje pa lidè politik peyi a
Nan okazyon 38 ane konstitisyon ayisyen 29 Mas 1987 la, defansè kolektif yo plis nòt otaj la pran nan pwojè a gouvènans demokratik pa klas la dominan. An Ayiti, twa deseni yo te make tèt yo pa enpòtan defi politik ak sosyal pou moun yo ayisyen. Li klè ke aspirasyon yo demokratik ak sosyal ki eksprime nan 1987 rete lajman satisfè ak espas demokratik yo teste pa sipòtè dezòd. Depi adopsyon konstitisyon sa a, garanti règ lalwa, jistis sosyal ak respè pou dwa moun fondamantal, divès rejim politik yo ki te swiv youn ak lòt malerezman pa te jiska atant demokratik sa yo.
Otorite aktyèl yo, ki gen pòsyon tè a nan yon sot pase lou nan enstabilite, koripsyon enstitisyonèl ak move gouvènans, kontinye kenbe yon klima nan enpinite, ensekirite ak mepri evidan pou dwa yo fondamantal nan sitwayen yo. Vreman vre, kriz la sekirite, degradasyon nan sistèm jidisyè a, efondreman ekonomik la nan peyi a ak absans la flagran nan enklizif politik sosyal temwaye mank nan volonte politik pou yon chanjman an Ayiti.
Defansè yo kolektif plis denonse pèsistans nan anti-demokratik ak pratik popilist, k ap grandi koripsyon nan enstitisyon piblik ayisyen. Li te note, ak regrè, enkapasite a flagran nan ofisyèl aktyèl yo pran mezi konkrè ak efikas remèd deteryorasyon nan konstan nan kondisyon yo k ap viv nan popilasyon an ayisyen. Inèsi yo kontribye nan vin pi grav nan kriz imanitè, ekonomik ak sekirite ki jodi a menase egzistans la anpil nan nasyon an ayisyen.
Defansè yo kolektif plis ankouraje otorite yo ayisyen yo sispann inaksyon yo, indiféran e menm politik konplisite anvan fenomèn nan ensekirite ak vyolans avèg nan gwoup ame nan peyi a. Li mande mezi konkrè nan Konsèy Tranzisyonèl prezidansyèl la ki vize a restore konfyans nan popilasyon an nan enstitisyon Repibliken. Anplis de sa, òganizasyon ayisyen (politik ak sosyal) yo envite nan travay pou retounen nan lòd Demokratik ak pou respè nan dwa yo garanti nan Konstitisyon an 1987.
Popilasyon ayisyen an merite yon eta ki responsab, transparan ak dwa moun. Lè a rive transfòme diskou yo nan zak konkrè pou retabli Ayiti diyite li epi pran chemen gouvènans demokratik ke peyi a te tann 38 ane.
Fè nan Port-au-Prince, 28 mas, 2025.
Antonal Mortimé, av.
Ko-direktè nan defansè yo kolektif Plus