Nan okazyon vizit ofisyèl Sekretè Jeneral Nasyonzini an ann Ayiti, Mesye António Guterres, Kolektif Défenseurs Plus, yon òganizasyon dwa moun, ta renmen eksprime gwo enkyetid li konsènan efondreman akselere Repiblik Ayiti a. Òganizasyon an denonse limit repons entènasyonal yo e li mande pou aksyon ki pi koeran, efikas ki adapte ak echèl kriz ayisyen an.
An reyalite, Ayiti pa travèse yon senp kriz; peyi a ap fè fas ak yon efondreman sistemik kote dwa a lavi, sekirite, diyite ak mouvman lib yo vyole chak jou ak enpinite prèske total. Pandan ane ki sot pase a, dapre done ki disponib yo, kò dwa moun ak ajans Nasyonzini yo te anrejistre plis pase 5,000 omisid entansyonèl, nan mitan endiferans mangonmen otorite gouvènman yo ak kominote entènasyonal la. An menm tan, peyi a ap fè eksperyans yon eksplozyon nan ka kidnapin, vyolans seksyèl ak lòt vyolasyon grav dwa moun.
Gwoup ame sèvi ak vyolans seksyèl kòm enstriman laterè ak dominasyon. Kounye a, yo kontwole plis pase 80% rejyon metwopolitèn Pòtoprens, sa ki redui anpil espas pou sitwayen yo deplase. Chak vwa demokratik kounye a ekspoze a silans, laperèz oswa reprezay. Gouvènman ayisyen an ap lite pou l bay yon repons efikas e dirab nan ekspansyon gwoup ame yo nan 3 nan 10 depatman jeyografik peyi a.
Anplis de sa, prèske senk milyon ayisyen soufri ensekirite alimantè grav, alòske kantite moun ki deplase anndan yo rive kounye a plis pase yon milyon. Moun sa yo siviv nan kondisyon subimen, ki karakterize pa vyolasyon prensip fondamantal lwa entènasyonal imanitè ak dwa moun.
Kolektif Défenseurs Plus la souliye pèp ayisyen an ap sibi konsekans move gouvènans kwonik yo. Depi plis pase dizan, pa gen okenn eleksyon demokratik, transparan ak souveren ki te òganize nan peyi a,fòs febli nan fonksyone yo ak kapasite yo pou reponn a bezwen popilasyon an. Anplis de sa politik, se yon chòk nasyonal ki pa rezoud nan asasina mechan dènye Prezidan Repiblik la, Mesye Jovenel Moïse, ki te fèt nan rezidans prive li a 7 jiyè 2021. Krim odiyan sa a montre gwo fayit sistèm jidisyè ayisyen an. Misyon Nasyonzini yo, an patikilye MINUSTAH, MINUJUSTH ak BINUH, ansanm ak travay inefikas kèk ajans Nasyonzini nan peyi a. Defenders Plus denonse avèk fòs sèten pozisyon ak oryantasyon BINUH ki te poze, nan plizyè sektè nan sosyete ayisyen an, kesyon sou netralite ak endepandans li. Anplis de sa, esklizyon prèske sistematik òganizasyon sosyete sivil ayisyen yo ak òganizasyon nasyonal dwa moun nan espas pou pran desizyon, kowòdinasyon ak siveyans konstitye yon gwo erè estratejik. Èd imanitè, defans entènasyonal ak efò estabilizasyon pa ka reyisi san patisipasyon reyèl, estriktire ak pran desizyon aktè lokal yo.
Fan fas ak obsèvasyon alarmant sa a, Defenders Plus Kolektif la formul revandikasyon sa yo nan Sekretè Jeneral António Guterres ak kominote entènasyonal la:
Ulrick TINTIN
Responsab Afè Legal